GİRİŞ
Teknolojik gelişmelere paralel olarak günümüzde silah ve
silah sistemlerinin güç ve yetenekleri de artmış bulunmaktadır. Bunun doğal
sonucu olarak cephe ve sınır gibi kavramlar bütünü ile ortadan kalkmış, tüm
yurt ve sivil halk saldırı alanı içine girmiştir. Bu büyük tehlikelerden
Silahlı Kuvvetlerin alacağı önlemlerin ve diğer tedbirlerin yanında sığınak
yapımına da önem verilmelidir. Aksi takdirde can ve mal kaybının fazla
olacağı tabiidir. Ancak sığınaklardan beklenilen yararın sağlanabilmesi için
sığınak yapımından evvel şu üç önemli prensibin mutlaka göz önünde
bulundurulması gerekir:
1. Sığınak yapılacak mahallin iyi tespit edilmesi.
2. Sığınaktan yararlanacakların önceden planlanması.
3. Yapılacak sığınağın başka amaçlarla kullanılabilir
nitelikte olması.
SIĞINAK YAPIMINDA AMAÇ
1. Can ve mal kaybını en aza indirmek,
2. Hazırlıklı olma imajı verilerek caydırıcılığı sağlamak,
3. Az masrafla toplu koruma imkanı yaratmak.
SIĞINAĞIN TANIMI
Nükleer, klasik ve modern silahlarla, biyolojik ve
kimyasal savaş maddelerinin tesirleri ile insanlarla, insanların yaşaması ve
ülkenin harp gücünün devamı için zorunlu canlı ve cansız kıymetleri korumak
maksadıyla inşa edilen korunma yerlerine sığınak denir.
SIĞINAK MEVZUATI
Sığınaklar konusunda, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının
Kuruluş ve Görevleri Hakkındaki 180 sayılı KHK'nin 12/e maddesi ile 3194
sayılı İmar Kanunu ve bu Kanunun 36 ve 44 ncü maddeleri gereğince hazırlanan
"3194Sayılı İmar Kanununa Göre Düzenlenmiş Bulunan İmar Yönetmeliklerine
Sığınaklarla İlgili Ek Yönetmelik" isimli bir yönetmelik vardır. Bu
yönetmelik İçişleri Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca
müştereken hazırlanmıştır.
SIĞINAK ÇEŞİTLERİ
Sığınaklar; Kullanacaklara ve Kullanım Amacına Göre
Sığınaklar olmak üzere iki grupta toplanırlar.
1- Kullanacaklara Göre Sığınaklar
a. Özel sığınaklar: Evlerde, kamu ve özel
işyerleri ile fabrika ve müesseselerin bodrumlarında veya bahçelerinde
yapılır. Buralarda oturan ve hizmet edenlerin korunması amacıyla
kullanılır.
b. Genel sığınaklar: Halk topluluklarının çok
bulunduğu yerlerde veya o anda dışarıda bulunanların korunması için
(Çarşı, pazar, garaj, liman, istasyon gibi) trafiğin yoğun bulunduğu
mahallerde, hükümet, belediye ve özel idare tarafından müştereken
yapılırlar.
2.Kullanım Amacına Göre Sığınaklar
a. Basınç sığınakları: Nükleer silahların ani
(ışık, ısı, basınç ve ilk radyasyon) ve kalıntı (radyoaktif serpinti)
etkileriyle, klasik ve modern silahların tesirlerine, kimyasal ve
biyolojik savaş maddelerine karşı korunmak amacıyla inşa edilen
sığınaklardır.
b. Serpinti sığınakları: Nükleer silahların
radyoaktif serpinti etkilerine karşı korunmak amacıyla inşa edilen
sığınaklardır. Bu sığınaklar; kimyasal ve biyolojik savaş maddelerine,
nükleer silahların zayıflamış basınç ve ısı tesirlerine ve klasik ve
modern silahların parça tesirlerine karşı da korunma sağlarlar.
SERPİNTİ SIĞINAKLARININ
ÖZELLİKLERİ
Büyüklük
Serpinti sığınaklarında insan başına en az 1 metrekarelik yer ayrılır. İç
yüksekliği ise 2.40 mt (2 metre 40 santim) den az olamaz.
Duvar Kalınlığı
Serpinti sığınaklarının duvar kalınlığı 60 cm beton, 75 cm tuğla veya taş ya
da 90 cm sıkıştırılmış topraktan veya eşdeğer diğer malzemeden olmalıdır.
Giriş Yeri :
Sığınağın girişi demir kapılı ve en az bir adet dik açı dönüşlü olmalıdır.
Havalandırma
Sığınağın çeşidi ne olursa olsun hem mekanik ve hem de tabii havalandırma
ile yeterli olmalı, mekanik havalandırma menfezlerle, otomatik havalandırma
klima cihazı ile sağlanmalıdır. Havalandırmada radyoaktif tozlar ile
kimyasal gazların içeriye girişini önleyici filtre sistemi kullanılmalıdır.
Hijyenik Tedbirler
Helalar mümkünse kanalizasyona bağlanmalı, klozet tipi hela kullanılmalıdır.
Yiyecek artıkları kapalı kaplarda naylon poşetlerin içinde
biriktirilmelidir.
SIĞINAKTA ALINMASI
GEREKEN ÖNLEMLER
1. Sığınaklardan
kimlerin ne şekilde yararlanacağı önceden tespit edilmelidir.
2. Sığınağın havasını bozmadan çalışabilen bir aydınlatma tertibatı
bulunmalıdır.
3. Sığınaklara gereksiz eşya konulmamalıdır.
4. Dışarı ile haberleşme tertibatı sağlanmalıdır.
5. Yangınlara karşı gerekli önlemler alınmalıdır.
6. Yemeklerin pişirilmesinde gaz ocağı tercih edilmeli ve oksijeni
azaltmamak için zorunlu hallerde kullanılmalıdır.
7. Her 60 erkek için 1 adet WC + 1 adet pisuvar + 1 adet lavabo,
her 40 kadın için 1 adet WC +1 adet lavabo bulunmalıdır. Atıkların dışarı
atılmasında ağzı kapalı kaplar ve plastik torbalar kullanılmalıdır.
8. Yatmak için ikili hatta üçlü ranzalar konulmalı, bu ranzalardan
oturmak için de yaralanılmalıdır.
9. Sığınağa girerken yeteri miktarda gıda ve sağlık malzemesi ile
gerekli araç ve gereç unutulmamalıdır.
10. Kirlenmiş araziden gelindiğinde, sığınağa girmeden evvel
gerekli temizlik yapılmalıdır.
SIĞINMA YERLERİ
Buraya kadar anlatılanlar nizami ölçülerde yapılan
sığınaklar hakkında gerekli bilgileri içermektedir. 3194 sayılı İmar Kanuna
göre düzenlenmiş imar yönetmeliklerinde sığınak yapımı yasal zorunluluk
olmasına rağmen sığınak yapımının çok pahalı olması ülkemizin geniş bir
alana yayılmış bulunması ve topraklarımız üzerinde 65 milyon kişinin
yaşadığını düşünürsek herhangi bir tehlike karşısında daha pratik önlemler
almak zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. Sığınak bulunmayan ev veya
işyerlerimizin bazı bölümlerini sığınma yeri olarak kullanabiliriz.
Sığınma Yerinde Aşağıdaki Özellikler Aranır
1. Kimyasal harp malzemelerine karşı kullanılacak
sığınma yerleri üst katlarda ve penceresi az olan yerlerden seçilmeli, gaz
girişini önlemek amacıyla pencere ve kapı aralıkları macun, bant veya
çamaşır suyuna batırılmış bezlerle kapatılmalıdır.
2. Klasik ve Nükleer silahlara karşı kullanılacak sığınma yerleri
mümkünse bordum katlarında, dışarıya penceresi az tavan ve duvarları sağlam
yerlerden seçilmeli, kapı ve pencereleri kum torbaları ile takviye
edilmelidir.
3. Sığınma yerlerinde sığınakta bulunması gereken malzemeler
bulunmalıdır.
4. Sığınma yeri olarak seçilecek mahallin sığınak kadar koruyucu
olmayacağı tabiidir. Ancak seçilecek bu yerin mümkün olduğu kadar
sığınaktaki özellikleri taşımasına gayret gösterilmelidir.
SIĞINAKTA BULUNMASI
GEREKEN MALZEMELER
Dışarıdaki radyoaktif serpinti veya kimyasal gaz
etkisinin geçmesi için belirli bir süre sığınakta kalmak mecburiyeti hasıl
olabilir. Bu nedenle bütün ihtiyaçlar düşünülerek sığınak içerisindeki hayat
buna göre organize edilmelidir.
Aşağıda belirtilen malzeme ve tedbirler alınmalıdır.
- Mevsime göre şahsi giyim eşyaları, temizlik ve tuvalet malzemeleri,
- Yatak malzemesi, Bir kaç gün yetecek gıda maddeleri, içmek ve
kullanmak için su, el kovası, tabak, bardak, kaşık, çatal vs.
- Aydınlatma malzemesi; gemici feneri, el feneri ve yedek piller vb.
- Yemek pişirmek için gaz ocağı,
- Isıtma tertibatı,
- Çöpleri koymak için ağzı kapalı çöp bidonu,
- Sıhhi malzeme, ilk yardım çantası ve lüzumlu ilaçlar,
- Basit aletler ve tamir takımı,
- Pilli radyo ve yedek pilleri, saat,
- Kitap vs. bazı eğlence malzemeleri,
- Mümkünse basit radyasyon ölçme aleti.
Halkın oturduğu bina veya işyerinde donatacağı sığınak
veya sığınma yerlerinde birkaç günlük yiyecek, içecek ve sağlık, yangın
söndürme araç, gereçleri bulundurulmasına dikkat edilmelidir.
İçeceklerin kapalı kaplarda, yiyeceklerin konserve
şeklinde, sağlık malzemelerinin de orijinal kap veya kutularında
bulundurulmalarına dikkat edilmelidir.
